ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
309
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
هيچ يك از عمال و حكام و امراء را متهم مكن قبل از نصب حكام و عمال آنها را خوب امتحان كن و هنگام اتهام در ابتدا آنها را محكوم مكن بلكه خوب تحقيق كن كه دچار سوء ظن و تهمت نشوند زيرا بد گمانى و بدخواهى بدون سبب حقيقى خود يك نحو گناه است . نسبت بياران خود حسن ظن داشته باش و از سوء ظن بپرهيز . بد گمانى را از خود دور كن كه با خوشبينى و اميدوارى ميتوانى آنها را به كارهاى نيك بگمارى و بخوشرفتارى وادارى . شيطان كه دشمن خداست در كارهاى تو رخنه نكند و راه نيابد . شيطان اندك بدبينى ترا فزون مىكند و بد گمانى را گران مىنمايد و بر غم و اندوه تو مىافزايد و زندگانى را براى تو تلخ و ناگوار مىسازد . بدانكه حسن ظن و اعتماد موجب قوه نفس و آسايش وجدان و راحت حيات و جلب محبت مردم و استوارى تمام كارهاست . حسن ظن تو باتباع و ملازمين با مهربانى و درايت تو نسبت برعيت مانع انجام كارها و تحقيق و بحث و كنجكاوى در امور نخواهد بود . مباشرت در كارهاى رعيت و نگهدارى مردم و اصلاح حال آنها و روا داشتن حوائج و انجام درخواستها و حمل و نقل خواربار و ذخائر و ضروريات و تمام ما يحتاج اليه مقدم بر همه چيز باشد و اين رويه براى دين دارى و زنده داشتن سنت بهترين كارهاست و خود دليل اخلاص و توجه تو بمردم دارى و حسن نيت تو نسبت باصلاح تمام كارها مىباشد . پس تو خود را مجرد و منفرد كن براى تمام كارها و انجام امور زندگانى مردم مانند كسى باش كه جز اين كارهاى واجب كار ديگرى ندارد و خود تنها به آن كارها تن مىدهد و پيش مىبرد و يقين دارد كه در قبال كار نيك پاداش خوب و در ازاى كار بد كيفر سخت و بدتر خواهد داشت خداوند عز و جل دين را سرمايه حفظ انسان و موجب عزت و بلندى و ارجمندى قرار داده كه هر كه از دين و ديندارى پيروى مىكند گرامى و بلند پايه خواهد بود .